O RASIE

 

WYNIKI KOJARZEŃ W ODNIESIENIU DO KOLORU i TYPU UMASZCZENIA

        (Czarny kontra brązowy, jednolite kontra niejednolite „ticked”)
 

W poniższych tabelach przedstawione zostały wszystkie możliwe kombinacje spośród dziewięciu głównych genotypów warunkujących umaszczenie wyżłów niemieckich krótkowłosych według obowiązującego wzorca rasy. Podstawą wzorca może być umaszczenie albo jednolite albo niejednolite (łaciate). Udział w umaszczeniu białych partii owłosienia (czy jest to maść kropkowana, dereszowata, czy czysto biała) i rozmieszczenie na ciele jednolitych łat (czy pies ma tzw. czaprak i/lub łaty albo też jest bez łat lub czy kolor biały występuje na piersi lub pies ma tzw. skarpetki albo jeśli biały nie występuje w ogóle) nie są przedstawione w tabelach.  Dziewięć głównych genotypów przedstawia tabela 12.1 Chociaż tabela ta i opis znajdujący się poniżej prezentuje na rysunkach psy „srokate” (PIEBALD SPOTTED) jako rodzaj umaszczenia niejednolitego („ticked”) to wyróżnić możemy przy tego rodzaju umaszczeniu- „umaszczenie irlandzkie”(IRISH SPOTTED) lub „skrajnie białą plamistość” (EXTREME WHITE PIEBALD), które także zaliczamy do umaszczenia niejednolitego („ticked”), a które zajmują różne allele genu „s” i są równocześnie recesywne do genu dominującego „S” warunkującego umaszczenie jednolite.

Czy umaszczenie jednolite charakteryzuje się brakiem koloru białego na sierści lub zwierzęta takie mają łaty na piersi i/lub na dolnych partiach nóg nie jest to istotne, dopóki którekolwiek nie ujawni się fenotypowo. Z doświadczenia Byrne (1998) wynika, iż jednolicie umaszczone homozygoty wykazują tendencje do nie ujawniania w fenotypie koloru białego, ale jednolite heterozygoty mogą być również pozbawione koloru białego, dlatego istotna jest wiedza dotycząca genetycznego pochodzenia psa, ażeby stwierdzić, czy jego genotypowa klasyfikacja jest właściwa.

(kliknij aby powiekszyc)



 

1.1a  bbss… brązowe niejednolite(“ticked”)

podwójna homozygota recesywna


 

1.1f  BBSs… czarne jednolite,

heterozygota warunkująca umaszczenie jednolite, ale zawierająca allel warunkujący umaszczenie “ticked” (s). Genotyp ten nie posiada allelu warunkującego kolor brązowy.

1.1b  bbSs… brązowe jednolite,

heterozygota dla cechy umaszczenia jednolitego, ale zawiera allel warunkujący umaszczenie „ticked” (s)

1.1g  BbSs… czarne jednolite,

podwójne heterozygoty (dla obu cech), czyli psy posiadają także gen “ticked” (s) i  gen warunkujący kolor brązowy (b)

1.1c  bbSS… brązowe jednolite,

homozygota umaszczenia jednolitego
 

1.1h  BbSS… czarne jednolite,

homozygota dla umaszczenia jednolitego, heterozygota dla czarnego (zawiera allel „b”)

1.1d  Bbss… czarne niejednolite (“ticked”),
heterozygota umaszczenia czarnego zawierająca allel umaszczenia brązowego (b)

1.1i  BBSS… czarne jednolite,
podwójna homozygota dominująca
 

1.1e  BBss… czarne niejednolite (“ticked”),

homozygota czarnego niejednolitego umaszczenia

 




 

W Stanach Zjednoczonych AKC dopuszcza tylko 5 pierwszych przedstawionych genotypów. Wzorzec nie uznaje koloru jednolicie czarnego.

W Polsce pierwsze czarno umaszczone wyżły pojawiły się w połowie lat 80-tych. Niestety, sprowadzone osobniki były miernej jakości, dlatego myśliwi zaczęli uważać je za psy drugorzędne.

W 1997 roku w Niemczech w dokumentacji hodowanej dotyczącej WNK zapisano:

Ogólna liczba szczeniąt- 1330, z tego psów-641, suk- 689, (brązowy deresz-65%, brązowe-20%, czarny deresz-12%, czarne-1%, bielaki-0,3%, inne umaszczenia-0,7%.).

Według niektórych kynologów, wyżły niemieckie krótkowłose czarnego umaszczenia posiadają bardzo dobry system nerwowy, ale wymagają nieco więcej uwagi podczas szkolenia. Natomiast absolutnie błędne jest twierdzenie pokutujące wśród myśliwych, ze „wszystko, co czarne jest nieposłuszne i bez opanowania goni zwierzynę”.  Nie jest prawdziwe również twierdzenie, mówiące o tym, iż czarne umaszczenie kojarzone z brązowym pogarsza znaki morfologiczne potomstwa, a tym samym eksterier. Tymczasem, najlepszymi wyżłami krótkowłosymi o prawie idealnym fenotypie, okazały się właśnie czarne deresze:

CIRO von Carolinenhoff oraz CIRO von Bichtelwald (Dembiniok,2000)


Procentowy udział poszczególnych genotypów jest różny w poszczególnych miotach. Pewne cechy umaszczenia potomstwa możemy określić, ale możemy też unikać pewnych kombinacji dobierając odpowiednich rodziców, np. w miocie nie pojawią się szczenięta jednolicie umaszczone po dwóch niejednolitych (dereszowatych) rodzicach, ani czarny osobnik po dwóch brązowych. Natomiast allele dla umaszczenia brązowego oraz dereszowatego (niejednolitego), które są recesywne mogą występować tylko i wyłącznie w homozygotycznej formie. Jeżeli mamy do czynienia z dereszowatym wyżłem lub jest to pies brązowy możemy być pewni, iż zwierzę to jest homozygotą. Jeżeli natomiast pies jest jednolicie umaszczony, albo jest czarny, wtedy osobnik ten może być zarówno homozygotą, jak i heterozygotą.

Poniżej przedstawiony jest procentowy udział poszczególnych genotypów możliwych do uzyskania w miocie po określonych genotypowo rodzicach.

Skróty w tabeli:

BR.-brązowy                    jedn.-jednolity               het.-heterozygota

CZ.-czarny                     der.*-niejednolity         hom.-homozygota dominująca 

* w Polsce zwykło się określać wyżły umaszczone niejednolicie (ang. TICKED), jako ”dereszowate”, dlatego w poniższym zestawieniu użyłam tego określenia wskazując umaszczenie niejednolite.

 

1.

bbss X bbss

(BR.nj. X BR.der.)

100% bbss

(wszystkie BR.der.)

2.

bbSs X bbss

(het. BR.jedn. X BR.der.)

50% bbSs, 50% bbss

(50% het. BR.jedn., 50% BR. der.)

3.

bbSS X  bbss

(hom. BR.jedn. X  BR.der.)

100% bbSs

(wszystkie- het. BR.jedn.)

4.

bbSs X bbSs

(het. BR.jedn. X het. BR.jedn.)

50% bbSs, 25% bbSS, 25% bbss

(50% het. BR.jedn., 25% hom. BR. jedn., 25% BR.der.)

5.

bbSS X bbSs

(hom. BR.jedn. X  het. BR.jedn.)

50% bbSs, 50% bbSS

(50% het. BR.jedn., 50% hom. BR.jedn.)

6.

bbSS X  bbSS

(hom. BR.jedn. X hom. BR.jedn.)

100% bbSS

(wszystkie  hom. BR.jedn.)

7.

Bbss X bbss

(het. CZ.der. X BR. der.)

50% Bbss, 50% bbss

(50% het. CZ.der., 50% BR.der.)

8.

Bbss X bbSs

(het. CZ.der. X het. BR.jedn.)

25% BbSs, 25% bbSs, 25% Bbss, 25%bbss

(25% het. CZ.jedn., 25% het.BR.jedn., 25% het. CZ.der., 25% BR.der.)

9.

Bbss X bbSS

(het. CZ.der. X hom. BR.jedn.)

50% BbSs, 50% bbSs

(50% het. CZ.jedn., 50% het BR.jedn.)

10.

Bbss X Bbss

(het. CZ.der. X het. CZ.der.)

50% Bbss, 25% BBss, 25% bbss

(50% het. CZ der.,25% hom. CZ. der. 25% BR. der.)

11.

BbSs X bbss

(het. CZ & het.jedn. X BR.der.)

25% Bbss, 25% BbSs, 25% bbss, 25% bbSs

(25% het.CZ. & der., 25% het. CZ. & het.jedn., 25% BR. & der., 25% het.BR.jedn.)

12.

BbSs X bbSs

(het.CZ & het.jedn. X het. BR.jedn.)

25% BbSs, 25% bbS2, 12 ½ % BbSS, 12½ % bbSS, 12½ % Bbss, 12½ % bbss

(25% het.CZ. & het.jedn., 25% het.BR.jedn., 12½ % het.CZ. & hom.jedn., 12½ % hom.BRjedn., 12½ % het.CZ.der., 12½ % BR.der.)

13

BbSs X bbSS

(het CZ. & het.jedn. X hom. BR.jedn.)

25% BbSS, 25% BbSs, 25% bbSS, 25% bbSs

(25% het.CZ. & hom.jedn., 25% het.CZ. het.jedn., 25% hom.BR.jedn., 25% het.BR.jedn.)

14.

BbSs X Bbss

(het.CZ. & het.jedn. X het.CZ.der.)

25% BbSs, 25% Bbss, 12½ % BBSs, 12½ % BBss, 12½ % bbSs, 12½ % bbss

(25% het.CZ & het.jedn., 25% het.CZ.der., 12½ % hom.CZ & het.jedn., 12½ % hom.CZ.der., 12½ % het.BR.jedn., 12½ % BR.der.)

15.

BbSs X BbSs

(het. CZ. & het.jedn. X het.CZ. & het.jedn.)

25% BbSs, 12½ % BBSs, 12½ % BbSS, 12½ % Bbss, 12½ % bbSs, 6¼ % BBSS, 6¼ % BBss, 6¼ % bbSS, 6¼ % bbss

(25% het. CZ. & het.jedn.,

12½ % hom.CZ & het.jedn.,

12½ % het.CZ. & hom.jedn.,

12½ % het.CZ.der.,

12½ % het.BR.jedn.,

6¼ % hom.CZ. & hom.jedn.,

6¼ % hom.CZ.der., 6¼ % hom.BR.jedn.,

6¼ % BR.der.)

16.

BbSS X bbss

(het. CZ. & hom.jedn. X BR.der.)

50% BbSs, 50% bbSs

(50% het.CZ. & het.jedn., 50% het.BR.jedn.)

17.

BbSS X bbSs

(het.CZ. & hom.jedn. X het.BR.jedn.)

25% BbSS, 25% BbSs, 25% bbSS, 25% bbSs

(25% het.CZ.& hom.jedn., 25% het.CZ. & het.jedn., 25% hom.BR.jedn., 25% het.BR.jedn.)

18.

BbSS X bbSS

(het.CZ. & hom.jedn. X hom.BR,jedn.)

50% BbSS, 50% bbSS

(50% het.CZ. & hom.jedn., 50% hom.BR.jedn.)

19.

BbSS X Bbss

(het.CZ & hom.jedn. X het.CZ.der.)

25% BBSs, 50% BbSs, 25% bbSs

(25% hom.CZ. & het.jedn., 50% het.CZ. & het.jedn., 25% het.BR.jedn.)

20.

BbSS X BbSs

(het.CZ. & hom.jedn. X het.CZ. & hom.jedn.)

25% BbSS, 25% BbSs, 12½ % BBSS, 12½ % BBSs, 12 ½ % bbSS, 12 ½ % bbSs

(25% het. CZ.& hom.jedn., 25% het.CZ. & het.jedn., 12½ % hom.CZ. & hom.jedn., 12½ % hom.CZ. & het.jedn., 12½ % hom.BR.jedn., 12½ % het.BR.jedn.)

21.

BbSS X BbSS

(het.CZ. & hom.jedn. X het.CZ & hom.jedn.)

50% BbSS, 25% BBss, 25% bbSS

(50% het.CZ. & hom.jedn., 25% hom.CZ.der., 25% hom.BR.jedn.)

22.

BBss X bbss

(hom.CZ.der. X BR.der.)

100% Bbss

(wszystkie het. CZ.der.)

23.

BBss X bbSs

(hom.CZ.der. X het.BR.jedn.)

50% BbSs, 50% Bbss

(50% het.CZ. & het.jedn., 50% het.CZ.der.)

24.

BBss X bbSS

(hom.CZ.der. X hom.BR.jedn.)

100% BbSs

(wszystkie het.CZ. & het.jedn.)

25.

BBss X Bbss

(hom.CZ. der. X het.CZ.der.)

50% BBss, 50% Bbss

(50% hom.CZ.der. , 50% het.CZ.der.)

26.

BBss X BbSs

(hom.CZ.der. X het. CZ & het. jedn.)

25% BBSs, 25% BBss, 25% BbSs, 25% Bbss (25% hom.CZ. & het.jedn., 25% hom.CZ.der., 25% het.CZ. het. jedn., 25% het.CZ.der.)

27.

BBss X BbSS

(hom.CZ.der. X het.CZ. & hom. jedn.)

50% BBSs, 50% BbSs

(50% hom.CZ. & het.jedn., 50% het.CZ & het.jedn.)

28.

BBss X BBss

(hom.CZ.der. X hom.CZ.der.)

100% BBss

(wszystkie hom. CZ.der.)

29.

BBss X Bbss

(hom.CZ & het.jedn. X BR.der.)

50% BbSs, 50% Bbss

(50% het.CZ. & het.jedn., 50% het.CZ.der.)

30.

BBSs X bbSs

(hom.CZ. & het.jedn. X het.BR.jedn.)

50% BbSs, 25% BbSS, 25% Bbss

(50% het.CZ & het.jedn., 25% het.CZ. & hom.jedn., 25% het.CZ.der.)

31.

BBSs X bbSS

(hom. CZ. & het.jedn. X het.BR.jedn.)

50% BbSS, 50% BbSs

(50% het.CZ & hom.jedn., 50% het.CZ.der.)

32.

BBSs X Bbss

(hom.CZ. & het.jedn.X het.CZ.der.)

25% BBSs, 25% BBss, 25% BbSs, 25% Bbss

(25% hom.CZ. & het.jedn.,25% hom CZ.der,

25% het.CZ. & het.jedn.,25% het CZ.der.)

33.

BBSs X BbSs

(hom.CZ. & het.jedn. X het.CZ. & het.jedn.)

25% BBSs, 25% BbSs, 12½ % BBSS, 12½ % BBss, 12½ % BbSS, 12½ % Bbss

(25% hom.CZ. & het.jedn.,25% het.CZ. het.jedn,12½ % hom. CZ. & hom.jed.,12½ % hom.CZ.der., 12½ % het.CZ.& hom.jedn.,

12½ % het. CZ.der.)

34.

BBSs X BbSs

(hom. CZ. & het.jedn. X  het. CZ. & het.jedn.)

25% BBSS, 25% BBSs, 25% BbSS, 25% Bbss

(25% hom.CZ. & hom.jedn., 25% hom.CZ. & het.jedn., 25% het.CZ. & hom.jedn., 25% het.CZ  & hom.der.)

35.

BBSs X BBss

(hom. CZ & het.jedn. X hom.CZ.der.)

50% BBSs, 50% BBss

(50% hom.CZ. & het.jedn., 50% hom.CZ.der.)

36.

BBSs X BBSs

(hom.CZ. & het.jedn. X hom.CZ & het.jedn.)

50% BBSs, 25% BBss, 25% BBSS

(50% hom. CZ.& het.jedn., 25% hom.CZ.der., 25% hom.CZ & hom.jedn.)

37.

BBSS X bbss

(hom.CZ. & hom.jedn. X BR.der.)

100% BbSs

(wszystkie  het.CZ & het.jedn.)

38.

BBSS X bbSs

(hom.CZ. & hom.jedn. X  het.BR.jedn.)

50% BbSS, 50% BbSs

(50% het.CZ. & hom.jedn., 50% het.CZ. & het.jedn.)

39.

BBSS X bbSS

(hom.CZ. & hom.jedn. X hom.BR.jedn.)

100% BbSS

(wszystkie  het.CZ & hom.jedn.)

40.

BBSS X Bbss

(hom.CZ & hom.jedn. X het. CZ.der.)

50% BBSs, 50% BbSs

(50% hom. CZ & het. jedn., 50% het.CZ. & het.jedn.)

41.

BBSS X BbSs

(hom. CZ & hom.jedn. X het. CZ. & het.jedn.)

25% BBSS, 25% BbSS, 25% BBSs, 25% BbSs

(25% hom. CZ. & hom.jedn., 25% het.CZ. & hom.jedn., 25% hom.CZ. & het.jedn., 25% het.CZ. & het.jedn.)

42.

BBSS X BbSS

(hom. CZ. & hom.jedn. X het.CZ. & hom.jedn.)

50% BBSS, 50% BbSS

(50% hom.CZ. & hom.jedn., 50% het.CZ. & hom.jedn.)

43.

BBSS X BBss

(hom. CZ & hom.jedn. X hom. CZ. der.)

100% BBSs

(wszystkie  hom.CZ & het.jedn.)

44.

BBSS X BBSs

(hom.CZ & hom.jedn. X hom.CZ & het.jedn.)

50% BBSS, 50% BBSs

(50% hom.CZ. & hom.jedn., 50% hom.CZ. & het.jedn.)

45.

BBSS X BBSS

(hom. CZ & hom.jedn. X  hom. CZ. & hom.jedn.)

100% BBSS

(wszystkie hom.CZ. & hom.jedn.)

 
 

 

Opracowanie: Małgorzata Trzcińska
Literatura:
1.Byrne G., 1998, Deutsh Kurzhaar.German Shorthaired Pointer,
2.Dembiniok E.,2000, Czarne umaszczenie wyżłów krótko- i szorstkowłosych, Łowiec Polski 8, 26-27
3. Ściesiński K.,1988, Pies-utrzymanie i hodowla, Wydawnictwo Spółdzielcze, Warszawa
4.Ściesiński K.,2003, Hodowla psów, Wydawnictwo SGGW, Warszawa
5.Willis M.B.,2000,Poradnik dla hodowców psów.Genetyka w praktyce, PWRiL, Warszawa

 


WSTECZ / BACK