O RASIE

 

LOCI GENÓW ODPOWIEDZIALNYCH ZA RÓŻNE TYPY UMASZCZENIA

        WYŻŁÓW NIEMIECKICH KRÓTKOWŁOSYCH
 

1. Locus A

Geny należące do serii A:
 

A

Kolor własny (nie biały), wszystkie włosy są tego samego koloru, bez ciemnych nalotów oraz rozjaśnień.

ag

Kolor dziki-“Agouti”.  Każdy włos jest “przyciemniony”, połączonyzjaśniejszym/ciemniejszym kolorem

ay

Kolor, który dominuje to żółty lub śniady (owczarek szkocki) 

at

Umaszczenie dwukolorowe, czarne lub brązowe podpalane (Doberman, Rottweiler) 


 

 WNK mają normalnie jeden kolor umaszczenia, gdzie włos nie jest w żaden sposób przyciemniony. Dlatego posiadają genotyp „AA”.

Trzeba jednak zaznaczyć, iż w standardzie WNK występuje tzw. określenie „gerber brand”, co można tłumaczyć jako „nieznaczną skłonność do występowania koloru piaskowego wokół fafli i łap”. Znane są dokumentacje na temat trójkolorowych wyżłów niemieckich krótkowłosych (Burns,1952) opisane jako posiadające umaszczenie „a la jamnik”. Przypuszczalnie takie psy miały genotyp „atat”, a ich rodzice prawdopodobnie ubarwieni byli normalnie i posiadali genotyp “Aat”.

Widuje się czasem wyżły mające jaśniejszy kolor sierści przy końcu (kopiowanego) ogona. Włosy te są w typie agouti, pozwala to przypuszczać, iż takie psy posiadają jakiś gen z recesywnej serii alleli A.
 


2. Locus B

Znajdują się tu tylko dwa allele:

    B

    Czarny-warunkuje wystąpienie czarnego pigmentu

    b

    Brązowy-powoduje wystąpienie koloru brązowego

Allel czarny „B” dominuje nad brązowym „b”. Nie ma tu kolorów pośrednich. Wyżły mogą być „BB” (czarne homozygoty), „Bb” (czarne heterozygoty) oraz „bb” (brązowe)

 

3. Locus C

W locus tym występują cztery allele:

    C

    Odpowiedzialny za ujawnienie się jakiegokolwiek pigmentu

    ca

    Kompletny albinizm, brak pigmentu

    cch

    Tzw. efekt “Chinchilla” lub częściowy albinizm. Allele te mają niewielki lub wcale wpływ na czarne zwierzęta, jednak brązowe mogą wykazywać pewien efekt, gdzie kolor staje się bledszy. Jako przykład podawany jest tu Cheaspeake Bay Retriver, ale ten sam wariant głębokości koloru można odnieść do WNK.

    cd

    Biała maść z ciemnym nosem i oczami (Samojed)

 WNK generalnie powinny posiadać genotyp „CC”, jednak pojawiają się spekulacje dotyczące występowania psów o umaszczeniu jasnobrązowym posiadających genotyp „Ccch” lub nawet „cchcch”. (Tab.1.1)

 

(kliknij na tabele aby powiekszyc)



4. LOCUS D

Zaliczane są tu dwa allele, które dają efekt rozwodnienia barwy.

    D

    Intensywna pigmentacja, która nie wpływa na zmianę koloru własnego (zarówno psy czarne, jak i brązowe)

    d

    Rozwodnienie barwy włosa (dogi błękitne). Uważa się, że allel „d” w przypadku pigmentu brązowego daje charakterystyczny srebrno-piaskowy odcień widoczny np. u wyżła weimarskiego

Wyżły niemieckie krótkowłose posiadają genotyp „DD”.
 

5. LOCUS E

W locus tym zidentyfikowano następujące geny:
 

Em

“masking”, powstanie czarnej maski na głowie psa spotykanej m.in. u bokserów, mopsów, dogów niemieckich

E

Rozprzestrzenianie się pigmentu na całej sierści (bez czarnej maski)

ebr

Pręgowanie

e

Kolor żółty lub rudy bez maski (Golden Retriever)

 
Z tabeli tej wynika, iż WNK powinny posiadać allel „E”. Jakkolwiek, należy mieć na uwadze to, iż początki historii rasy opisują umaszczenie czerwone (rude), jako charakterystyczne dla rasy. Jeżeli przyjmiemy tezę, jakoby protoplastą rasy był posokowiec teoria ta może okazać się prawdziwa. Wzorzec posokowca akceptuje odmianę czerwoną i tzw. moręgowatą (smugi lub pręgi innego koloru). Jest to zaskakujące, ponieważ ani psy czerwone, ani moręgowate nie pojawiają się zazwyczaj w miotach Wyżłów Niemieckich Krótkowłosych, jeżeli już to ma to miejsce niesłychanie rzadko. 

 

6. LOCUS G

Należą tu dwa allele:
 

G

Powoduje poszarzenie, rozjaśnienie sierci. Pies rodzi się cały czarny (Kerry Blue Terrier, pudel szary)

g

Kolor własny przez całe życie, brak poszarzenia


Wyżły niemieckie krótkowłose posiadają wyłącznie genotyp „gg”.


 

7. LOCUS S

D tej serii należą następujące allele:
 

S

Umaszczenie własne bez białych plam (wszystkie psy jednomaściste)

si

“Umaszczenie irlandzkie”. Białe plamy na kufie, nogach, szyi, brzuchu i końcu ogona (Dog Niemiecki płaszczowy, Basenji).

sp

Umaszczenie srokate. Łaty w jednolitym kolorze własnym na głowie i ciele (Pointer i większość ras spanieli), nieprzekraczające 80% powierzchni ciała

sw

Skrajnie biała plamistość. Plamy występują na głowie lub/i na podstawie ogona.
 


U wyżłów niemieckich krótkowłosych pojawiają się wszystkie cztery allele (Tab.1.2.)

(kliknij na tabele aby powiększyć)

 

 Bardzo istotne jest nie używanie określenia “skrajnie biała plamistość” w stosunku do psów, które nie mają kropkowania w miejscu białych plam. Gen „S” kontroluje wielkość i rozmieszczenie jednolitych kolorowych plam, które obecne są od chwili narodzin, ale nie ma wpływu na te, które pojawiają się później. 
 



8. LOCUS T i R

W locus T opisywane są dwa geny:

    T

    „ticking”, powoduje występowanie pigmentowanych kropek lub plam na białym tle

    t

    Umaszczenie normalne

 Takie wyszczególnienie uniemożliwia  uwzględnienie ogromnej ilości kombinacji, która dotyczy ilości i rozmieszczenia kolorowych włosów pojawiających się w miejscu białych (niekolorowych) łat u psów, które posiadają geny determinujące kropkowanie oraz dereszowatość. Jako przykład możemy wymienić takie rasy, jak Dalmatyńczyk, Coonhound, Australian Cattle Dog, jak również Wyżły niemieckie krótkowłose, na umaszczeniu których  może być to zaznaczone słabiej lub silniej niż u wymienionych ras. Chociaż angielski (ale także australijski) standard WNK uważa dereszowatość oraz kropkowanie za różne kombinacje tego samego umaszczenia, to jednak większość genetyków dostrzega pewne różnice pomiędzy nimi:
 

    „Kropkowanie”

    Występowanie pigmentowanych kropek lub plam na białym tle

    “Dereszowatość”

    Mieszanina kolorowych i białych włosów 

 

Należy zatem zadać pytanie o istnienie genu powodującego umaszczenie dereszowate u psów. Genetycy opisują gen warunkujący wystąpienie dereszowatości, jako dominujący „R” i występujący w połączeniu z genem kropkowania.

Z obserwacji i doświadczenia hodowlanego Byrne dotyczącego WNK wynika, iż locus „R” zawiera trzy allele:

    R

    Dereszowatość.  Jest to gen dominujący i może występować w kombinacjach z:

    rt

    Kropkowanie lub cętkowanie (takie jak u Dalmatyńczyków lub u słabiej zaznaczonych WNK)

    r

    Czysto białe


 (kliknij na tabele aby powiekszyc)

 

Opracowanie: Małgorzata Trzcińska
Literatura:
1.Byrne G., 1998, Deutsh Kurzhaar.German Shorthaired Pointer,
2.Dembiniok E.,2000, Czarne umaszczenie wyżłów krótko- i szorstkowłosych, Łowiec Polski 8, 26-27
3. Ściesiński K.,1988, Pies-utrzymanie i hodowla, Wydawnictwo Spółdzielcze, Warszawa
4.Ściesiński K.,2003, Hodowla psów, Wydawnictwo SGGW, Warszawa
5.Willis M.B.,2000,Poradnik dla hodowców psów.Genetyka w praktyce, PWRiL, Warszawa

 

WSTECZ / BACK