O RASIE

 

GENETYCZNE WZORCE UMASZCZENIA PSÓW

        ze szczególnym uwzględnieniem wyżłów niemieckich krótkowłosych
 

Dziedziczeniem umaszczenia psów zajmowało się wielu autorów. Jednak najlepiej złożoność tego zagadnienia oddaje jedno z pierwszych opracowań, które do dziś cieszy się najwyższym uznaniem w środowisku kynologów. Jest to opracowanie Dr. Clarence’a C. Little’a z 1957 roku zatytułowane: „The Inheritance of coat colour of dog”.

 

Wszystkie psy posiadają taką samą liczbę chromosomów oraz taką samą liczbę genów kontrolujących umaszczenie. Każda rasa posiada określoną liczbę alleli różnych genów, a liczba kombinacji jest ograniczona. Kiedy w miocie szczeniąt pojawia się kolor (umaszczenie) nie charakterystyczne dla rasy mówimy wtedy o „mieszańcach międzyrasowych”. Np. WNK, który posiada pomarańczowe lub żółte łaty nie jest psem czystorasowym. Dlaczego tak jest zostanie to wyjaśnione w poniższym opracowaniu.

W hodowli wyżłów największe znaczenie mają allele z serii B, które decydują o tym, czy pies będzie czarny, czy też brązowy oraz allele serii S, które determinują umaszczenie jednolite bądź też łaciate. Oprócz wyżej wymienionych występują oczywiście różne warianty dotyczące rozmieszczenia łat przy umaszczeniu niejednolitym, a także tzw. kropkowania oraz dereszowatości, które pojawiają się w miejscu białych plam. Niektóre kombinacje przedstawione są w tabeli 1.1. Są to kombinacje dotyczące umaszczenie jednolitego oraz niejednolitego oraz kolorów-czarnego i brązowego. W celu uproszczenia wszystkie psy umaszczone niejednolicie bez względu na umaszczenie, czy rozmieszczenie (albo brak) łat, albo rodzaj wymieszania kolorowych włosów, tzn. kropkowanie, dereszowatość, czysta biel, oznaczone są wspólnie jako „s”.

Miłośnicy wyżłów niemieckich krótkowłosych zwykle nazywają psy umaszczone niejednolicie jako „ticked”, dlatego w tabeli nazwa ta występuje przy tego rodzaju umaszczeniu.

 

 

Rozmieszczenie łat oraz kolorowych włosów na białej sierści nie ma aż tak ogromnego znaczenia dla większości hodowców, dlatego nie zostaną przedstawione wyniki kojarzeń pomiędzy, np. umaszczeniem irlandzkim a skrajnie białą plamistością, czy pomiędzy kropkowaniem lub dereszowatością a czysto białym, chociaż genotypy tych umaszczeń przedstawione są w dalszej części opracowania i mając wzór zachęcam do ustalenia samodzielnie możliwych kombinacji z w/w przykładowych kojarzeń.

W opracowaniu Little’a w rozdziale dotyczącym WNK nie wskazuje on na istnienie genu wywołującego rozjaśnienie (bladość) koloru własnego u tej rasy. Nie uznaje on także umaszczenia czarnego, na co wpływ ma zapewne iż umaszczenie to nie jest wzorcowe dla rasy w USA, czyli kraju pochodzenia Little’a. Jednak z doświadczenia hodowców wiadomo, że gen (geny) „bladości” istnieje. Dr Little opisuje sposób powstania koloru u Chesapeake Bay Retrieverów i podaje allel „cch” jako odpowiedzialny za powstanie „rozrzedzonego” koloru sierści. Rasa ta, tak samo jak WNK, posiada genetycznie allel „b” warunkujący umaszczenie brązowe. Możliwe zatem jest, iż ten sam allel „cch” odpowiada za występowanie jaśniej umaszczonych psów brązowych, które czasem widuje się wśród wyżłów niemieckich krótkowłosych.

Burns (1952) opierając się na duńskich Księgach Hodowlanych opisuje miot 11 szczeniąt WNK pochodzący po dwóch „normalnie” umaszczonych rodzicach, w którym to miocie 9 szczeniąt było brązowych (normalnych), natomiast 2 miały umaszczenie „cynamonowe”. Burns fenomen ten przypisuje modyfikacji genu „Z” nazwanemu tak przez Steigera (1936). Natomiast Willis (1977) wymienia (bez nazywania ich) pięć alleli powodujących rozjaśnienie koloru u Owczarków niemieckich. Możliwe więc, iż to właśnie ten gen (geny), a nie te znajdujące się w locus „C”, odpowiedzialne są za występowanie „bladości” brązowych wyżłów.

Dość interesujące jest również, iż nie zaobserwowano „bladości” u czarnych psów, chociaż mogą one wykazywać w miotach jaśniej umaszczone brązowe potomstwo.

 

 

Opracowanie: Małgorzata Trzcińska
Literatura:
1.Byrne G., 1998, Deutsh Kurzhaar.German Shorthaired Pointer,
2.Dembiniok E.,2000, Czarne umaszczenie wyżłów krótko- i szorstkowłosych, Łowiec Polski 8, 26-27
3. Ściesiński K.,1988, Pies-utrzymanie i hodowla, Wydawnictwo Spółdzielcze, Warszawa
4.Ściesiński K.,2003, Hodowla psów, Wydawnictwo SGGW, Warszawa
5.Willis M.B.,2000,Poradnik dla hodowców psów.Genetyka w praktyce, PWRiL, Warszawa

 

WSTECZ / BACK